Een lans voor DC breken

De jaren ’90

Gaat u voor het gevoel eerst even mee terug in de tijd met deze leuke videoclip van de Gebroeders Fretz over de jaren ’90. Stelt u zich dan die prachtige eindloonregelingen voor (dat zal voor de één misschien wat makkelijker zijn dan voor de ander: politici mogen deze stap ook overslaan) en laat u meenemen door “de eerste econoom die het gat na Tinbergen kan opvullen”

“Dit betekent een stap in de richting van het door mij bepleite beschikbare-premiesysteem. (…) Het pensioenstelsel zou onuitvoerbaar worden. Het beschikbare-premiesysteem blijkt echter wel degelijk goed te functioneren in andere landen, zoals Denemarken, de Verenigde Staten, en het Verenigd Koninkrijk. Het lijkt mij nu juist relatief simpel ten opzichte van de huidige, gecompliceerde pensioenregelingen, die alleen te begrijpen zijn voor specialisten. Bovendien kunnen, evenals bij ziektekostenverzekeringen, tarieven collectief worden vastgesteld, bijvoorbeeld voor werknemers in bepaalde bedrijven. Voor bepaalde groepen zal het inderdaad goedkoper blijken te zijn collectieve contracten af te sluiten. Maar laten we werknemers de vrije keuze geven om dit al of niet te doen, in plaats van ze, zoals nu, via algemeen verplichte CAO’s te dwingen zich aan te sluiten bij de collectieve pensioenfondsen. Natuurlijk kan een verschuiving in de richting van het beschikbare-premiesysteem slechts geleidelijk plaatsvinden. Het gaat er echter om dat we nu (1992, toevoeging MV) een nieuwe weg inslaan waarbij mensen geleidelijk leren een grotere verantwoordelijkheid op zich te nemen voor hun pensioenvoorzieningen, zodat ze de door hen betaalde pensioenpremies meer zien als een deel van hun individuele inkomen waarover ze zelf kunnen beslissen en waarvan ze zelf profijt trekken. Dit zal de werking van de arbeidsmarkt zeker ten goede komen. Bovendien wordt het aantrekkelijker voor ouderen om langer te blijven participeren in het arbeidsproces.”

Was getekend: Prof. Lans Bovenberg in het Weekblad voor Fiscaal Recht in een naschrift op een ingezonden brief naar aanleiding van zijn artikel: FISCUS EN VERGRIJZING: NAAR EEN ANDER FISCAAL SYSTEEM? (1992)

Hier en nu

Er is wat aan de hand in pensioenland. EenVandaag peilde onder 20.000 mensen de mening over ons pensioenstelsel. Wat blijkt? Een meerderheid (58%) van de mensen stelt dat het tijd is voor een hervorming van het pensioenstelsel. Vooral de jonge generatie vindt dat het op de schop moet: 87 procent stelt dat het huidige systeem achterhaald is en teveel op ouderen gericht.  Gevraagd naar het nieuwe pensioenstelsel dat de jongerenpartijen van D66, VVD en PvdA onlangs presenteerden (www.nieuwpensioenstelsel.nl) vindt 57% (van jong en oud) het ‘best wel een goed idee’. Zie hier een samenvatting van de onderzoeksresultaten en de uitzending van EenVandaag.

Om de cirkel rond te maken, leest u hierna wat Prof. Lans Bovenberg ervan vindt:

“De voorstellen van de jongerenorganisaties zijn een interessante stip op de horizon voor de toekomst van het pensioenstelsel. De heldere definiëring van individuele eigendomsrechten is het sterkste punt. Ook meer mogelijkheden voor maatwerk in het managen van risico’s voor verschillende leeftijdsgroepen is goed.

De grote blinde vlek is de overgangsproblematiek. Door een nieuw stelsel te beginnen laten jongeren de ouderen met een aanzienlijk tekort achter. Daar zal een oplossing voor gevonden moeten worden. Verder neemt het voorstel iets te gemakkelijk afscheid van het delen van risico’s die nu nog niet verhandeld worden op de financiële markten, zoals inflatierisico en systematische langlevenrisico’s. De individuele keuzevrijheid voor uitvoerders geeft meer uitvoeringsproblemen dan het oplost; ook het veelgeprezen Deense stelsel kent deze keuzevrijheid niet. Er wordt verder te veel vertrouwd op overheidsregulering om de risico’s in het stelsel te bepalen; de governance van het voorgestelde stelsel is nog niet goed uitgewerkt. Hetzelfde geldt voor de uitkeringsfase in het nieuwe stelsel. Ook de afbakening van de wettelijke pensioenplicht zal nog veel hoofdbrekens vergen.

Maar veel elementen in dit voorstel verdienen serieuze aandacht van een ieder die het pensioenstel bij de tijd wil houden. Ik ben erg blij dat de jongeren zich met deze interessante voorstellen intensief bemoeien met de pensioendiscussie. Het komt de kwaliteit van deze discussie zeker ten goede!”

Was getekend: Prof. Lans Bovenberg over de plannen van politieke jongerenorganisaties (VVV, PvdA, D66), zie www.nieuwpensioenstelsel.nl (2013) onder ‘reacties’.

Wie overigens wil weten wat Bovenberg vindt van de houdbaarheid van de doorsneepremie/opbouw  - met het binnenkort te verwachten onderzoek vanuit het Ministerie van SZW een nieuw thema op de politieke pensioenagenda – kan ik aanraden zijn Netspar NEA paper te lezen: ‘Now is the Time: overstap naar degressieve pensioenopbouw nu wenselijk en mogelijk’. Het paper stamt uit 2010, maar is met de dit jaar inwerking getreden verhoging van de AOW leeftijd en de aanstaande fiscale pensioenversobering (zie ook mijn blog: zwaar belaste pensioendiscussie) uiterst actueel. De versobering van de pensioenregeling in combinatie met de doorsneesystematiek is een gevaarlijke cocktail voor jongeren, waarover u weinig pensioenfondsbestuurders hoort praten. Wat dat betreft een pluim voor directeur PNO Leo Witkamp die de discussie in zijn blogs niet uit de weg gaat. Ook Peter Borgdorff van pensioenfonds Zorg en Welzijn benoemt het issue, maar draait vooral nog om de hete brij heen. Prof. Frijns legt u via IPN (gratis inlog) uit waarom de verlaging van de belastingvrije pensioenopbouw het probleem van de doorsneepremie nu manifest maakt: “Het betekent dat twintig procent van het pensioenfonds wordt gesloten”.

Nee, al die pensioenfondsbestuurders en vakbonden die ineens oog hebben voor het belang van jongeren (waar zouden die premies toch naar toe gaan?) richten liever massaal hun pijlen op het kabinet Rutte-Asscher als de grote boosdoener van pensioenverlagingen. Wie zou er over een paar jaar ook de schuld krijgen van pensioenkortingen en verwachtingskloven rond pensioen, denkt u? Het incasso kabinet Rutte misschien? Een versobering van de maximale fiscale pensioenopbouw is niet erg, als het maar met een duidelijke visie en in samenhang met de hervorming van het aanvullende pensioen gebeurt!

Is degressieve pensioenopbouw de meest logische en beste stap naar het door Bovenberg bepleite DC eindstation? Wie het weet, mag het zeggen.

Michael Visser

Share