Ranking the Stars: een verplichte kwaliteitsindicatie voor pensioenregelingen?

Ik las dat Paul de Leeuw op 8 juli start met alweer het negende seizoen van Ranking the Stars. Bekende Nederlanders (of wat daar voor door kan gaan) ranken elkaar op allerlei stellingen en thema’s. Deze keer zouden onder andere visagist Leco van Zadelhoff en Estelle Gullit-Cruijff meedoen. Dat had ongetwijfeld aardige vuilnisbak grappen van Paul de Leeuw opgeleverd. Wie is trouwens haar dekmantel, Leco? Helaas heeft Estelle zich last-minute afgemeld. Iets met een kickbox gala of zo. De kracht van het programma Ranking the Stars ligt volgens mij in het ongegeneerde waardeoordeel van BN-ers over elkaar, wat vindt Nederland én wat vind ik er zelf eigenlijk van.

Deze Ranking the Stars actualiteit deed me denken aan een proefballon die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een paar jaar geleden al heeft opgelaten over een pensioenbijsluiter (ja, ik weet het, soms leg ik wat vreemde relaties tussen pensioen en andere belangrijke bijzaken in het leven). In het visiedocument pensioenuitvoering van de AFM (mei 2011) zijn de contouren daarvan voor het eerst duidelijk vastgelegd: ‘Een Pensioenbijsluiter kan inzicht bieden in de relatieve kwaliteit per onderdeel van de pensioenregeling, zoals ouderdomspensioen, nabestaandenpensioen en indexatie. Daarbij gaat het niet alleen om de ambitie maar ook om de haalbaarheid in het licht van de financiële situatie.’

Op 26 juni 2012 heeft Minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Tweede Kamer geïnformeerd over zijn plan van aanpak om de pensioencommunicatie aan deelnemers te verbeteren. Naast een brief aan de Kamer is een ambtelijk rapport ‘Pensioen in duidelijke taal’ en een onderzoek van TNS NIPO naar de behoeften en barrières met betrekking tot pensioeninformatie van deelnemers bijgevoegd. De conclusie over de pensioenbijsluiter in het TNS NIPO onderzoek: ‘niet als nuttig ervaren, omdat handelingsperspectief ontbreekt; het voedt het gevoel van machteloosheid’ (p. 38). Hier ziet u de zogenoemde dummy die getest is.

De reacties van deelnemers op de dummy pensioenbijsluiter zijn niet erg positief en spreken boekdelen (’Wat kun je hiermee? Je hebt er toch geen invloed op’, ‘Je bent aan alle kanten gebonden, deze informatie heeft toch geen zin’, ‘Ik kan niet kiezen een ander te nemen’). Toch valt in het ambtelijke rapport te lezen dat ‘het ministerie van SZW in overleg met de werkgroep pensioencommunicatie aanvullend onderzoek zal doen naar de wenselijkheid en de mogelijkheid om de kwaliteit van de (verschillende onderdelen van) de regeling in kaart te brengen. Het deelnemersonderzoek wijst uit dat het belangrijk is de deelnemer bij een dergelijk communicatie-instrument een handelingsperspectief te bieden.’ De lobby van de AFM is blijkbaar erg sterk en gaat gestaag door.

Ik sta zelf wat sceptisch tegenover het ranken van (onderdelen van) pensioenregelingen. In 2007 schreef ik samen met collega Dietvorst in Pensioen, Bestuur en Management dat deze ranking het bieden van pensioeninzicht voorbij schiet. De tijden zijn veranderd, maar nog steeds heb ik grote vraagtekens. Zeker als de pensioenregeling en/of -uitvoerder niet te kiezen valt! Wie gaat trouwens het oordeel over de kwaliteit van een regeling en zijn belangrijkste onderdelen geven? De AFM zelf? Is een (karige) middelloonregeling beter dan een (riante) beschikbare premieregeling? Een partnerpensioen op risicobasis per definitie slechter dan eentje op opbouwbasis? Welke lering trekken we uit het inmiddels afgeserveerde indexatielabel (toeslagenlabel)? De muntjes vervangen door sterren?

Aan het ministerie van SZW en de werkgroep pensioencommunicatie de eer de wenselijkheid en de mogelijkheid van ‘Ranking your Pension’ is kaart te brengen. Een uitdagende klus! Er ligt al wat voorwerk (zie linkje onderaan dit artikel voor snelle inspiratie). Een tip voor SZW en de werkgroep: kijk eens naar het programma Ranking the Stars. Een waardeoordeel geven (ranken) doen we toch vooral het liefst zelf. Dan is er ook handelingsperspectief. Voorlopig is dat de meeste pensioendeelnemers helaas niet gegeven. Mocht er een kwaliteitsindicatie voor pensioenregelingen komen (ik laat me graag overtuigen), zorg dan in ieder geval dat deelnemers er zelf ook iets van kunnen/mogen vinden. Sociale media kunnen daar een prima rol bij spelen. Een leuk idee voor een #pensioenapp misschien?

Michael Visser

NB. Om het SZW onderzoek snel een positieve start te laten maken:

- Aart-Jan Baaijens deed in 2009 namens het CNV onderzoek naar een kwaliteitskeurmerk voor pensioen (zie ook artikel PensioenMagazine april 2009: Keurmerk voor pensioenregelingen komt er onherroepelijk aan); (emeritus) hoogleraar Antoine Jacobs van Tilburg University ontwikkelde een sterrensysteem voor pensioenregelingen 

Share